ในคัมภีร์อันเก่าแก่ของศาสนาฮินดู มีการกล่าวถึงพลังอันยิ่งใหญ่แห่ง “ตรีมูรติ” (Trimurati) การรวมองค์แห่งพระเป็นเจ้าสูงสุดทั้งสาม คือ พระพรหม (ผู้สร้าง) พระวิษณุ (ผู้ปกป้องรักษา) และพระศิวะ (ผู้ทำลาย) สามพลังนี้คือจิตวิญญาณของจักรวาลที่เวียนว่ายไม่สิ้นสุด เป็นวัฏจักรของ “การเกิด การดำรงอยู่ และการดับสูญ” อันเป็นกฎแห่งสรรพสิ่ง

คำว่า “ตรีมูรติ” มาจากภาษาสันสกฤต “ตรี” แปลว่า สาม และ “มูรติ” แปลว่า รูปแบบ หรือภาวะอวตาร
เมื่อรวมกันจึงหมายถึง “รูปแห่งสามพลัง” หรือ “การปรากฏในสามภาคขององค์เทพสูงสุด”
ในเชิงปรัชญา พระตรีมูรติคือการแสดงออกของพลังสากลที่ไม่อาจแยกจากกันได้ การสร้างคือจุดเริ่มต้น การคงอยู่คือการรักษาสมดุล และการทำลายคือการเปิดทางให้การกำเนิดใหม่ได้เริ่มต้นอีกครั้ง

พระพรหม มหาเทพผู้สร้างสรรค์จักรวาล

พระพรหมคือพลังแห่งการกำเนิด ทุกดวงดาว ภูเขา ทะเล และชีวิตบนพื้นพิภพ ล้วนถือกำเนิดจากพระหัตถ์ของพระองค์ พระพรหมจึงเป็นสัญลักษณ์ของ “ปัญญา ความคิดสร้างสรรค์ และแรงบันดาลใจ”

ในตำนานเล่าขาน พระพรหมทรงมีสี่พักตร์ หมุนเวียนมองไปทั้งสี่ทิศ เพื่อเฝ้ามองสิ่งที่พระองค์สร้างขึ้นไม่ให้สูญสลาย และทรงประทานสติปัญญาแก่ผู้ที่ใฝ่เรียนรู้ความจริงแห่งชีวิต

พระวิษณุ มหาเทพผู้ปกป้องโลกา

เมื่อใดที่โลกหลงทางและธรรมะถูกบดบัง พระวิษณุจะอวตารลงมายังโลกมนุษย์ในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อกอบกู้ความสมดุล เช่น ร่างของพระราม พระกฤษณะ หรือแม้แต่มนุษย์ผู้กล้าหาญ พระองค์คือพลังแห่ง “ความเมตตา การคุ้มครอง และการรักษา”
พลังของพระวิษณุคือสายน้ำแห่งชีวิตที่หล่อเลี้ยงสรรพสิ่ง และทำให้โลกยังคงดำรงอยู่ได้อย่างร่มเย็น

พระศิวะ มหาเทพผู้ทำลายเพื่อเริ่มต้นใหม่

พระศิวะทรงเป็นพลังแห่ง “การแปรเปลี่ยนและการชำระล้าง”
พระองค์มิใช่ผู้ทำลายด้วยโทสะ แต่เป็นผู้ทำลายด้วยเมตตา เพื่อให้สิ่งเก่าที่หมดอายุได้สลายไป เปิดทางให้สิ่งใหม่ได้ถือกำเนิด พระศิวะคือแสงแห่งการตื่นรู้ในความมืดแห่งอวิชชา ทรงเต้นรำบนเปลวไฟแห่งกาลเวลา เพื่อรักษาสมดุลแห่งจักรวาลไม่ให้หยุดนิ่ง

ความเชื่อเรื่องพระตรีมูรติในประเทศไทย

ในประวัติศาสตร์ไทย พระตรีมูรติเริ่มเป็นที่รู้จักในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง โดยปรากฏเป็นเทพผู้อารักขา “วังเพชรบูรณ์” ของ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจุฑาธุชธราดิลก กรมขุนเพ็ชรบูรณ์อินทราชัย พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5

มีตำนานเล่าขานว่า เมื่อระเบิดถูกทิ้งลงมาบริเวณวังเพ็ชรบูรณ์ กลับไม่ระเบิดเช่นเดียวกับสถานที่อื่น ผู้คนจึงเชื่อว่าพระตรีมูรติได้ทรงปกปักรักษาและคุ้มครองสถานที่นั้นไว้ จากนั้นเทวาลัยของพระตรีมูรติจึงถูกย้ายมาตั้งอยู่บริเวณด้านหน้าห้างสรรพสินค้าอิเซตัน (ปัจจุบันคือพื้นที่ศาลพระตรีมูรติหน้าศูนย์การค้าเซ็นทรัลเวิลด์) กลายเป็นหนึ่งในจุดศักดิ์สิทธิ์กลางกรุงเทพมหานคร

พระตรีมูรติ มหาเทพแห่งความรักและความสมหวัง

กาลเวลาผ่านไป ความเชื่อของชาวไทยได้ผสมผสานกับพลังแห่งศรัทธา จนพระตรีมูรติได้รับการยกย่องว่าเป็น “เทพเจ้าแห่งความรัก”
ทุกค่ำคืนวันพฤหัสบดี เวลา 21.30 น. ผู้คนมากมายจะมาร่วมจุดเทียนสีแดง ดอกกุหลาบแดง และตั้งจิตอธิษฐาน ณ ลานหน้าศาลพระตรีมูรติ เพื่อขอพรให้ความรักสมหวัง เชื่อกันว่าเป็นช่วงเวลาที่ “มหาเทพทั้งสามจะรวมองค์และเสด็จมารับคำอธิษฐานของมนุษย์โลก”

แต่ในแก่นแท้ทางปรัชญาแล้ว พระตรีมูรติไม่เพียงประทาน “ความรัก” ระหว่างชายหญิงเท่านั้น หากยังเป็นสัญลักษณ์ของ “พลังรักอันบริสุทธิ์” ที่เชื่อมโยงระหว่างจิตวิญญาณของมนุษย์กับจักรวาล ความรักที่ให้โดยไม่หวังผลตอบแทน ความรักที่เข้าใจ และความรักที่ยอมรับในวัฏจักรแห่งการเกิดและดับ

• ให้เราสร้างสิ่งดีงาม (เหมือนพระพรหม)
• รักษาสิ่งที่มีคุณค่า (เหมือนพระวิษณุ)
• และกล้าปล่อยวางสิ่งที่หมดวาระ (เหมือนพระศิวะ)